Nieuwsbrief
libnetwerk
Privacy en Salami
Sinds 21 september is de vingerafdruk, opgeslagen in een chip, voor alle paspoorten in de lidstaten van de Europese Unie, verplicht. Dit om identiteitsfraude te bemoeilijken. Alleen Nederland gaat over een half jaar ertoe over deze afdruk in een centrale databank op te slaan. De verantwoordelijke staatssecretaris benadrukt, dat politie en Openbaar Ministerie geen toegang tot dit systeem hebben bij de opsporing van criminelen. Het College Bescherming Persoonsgegevens en andere organisaties hebben een reeks bedenkingen tegen de opslag in een centrale databank geuit. Onze politieke vertegenwoordigers vonden het in meerderheid kennelijk wel goed.
Wetenschappelijk is het unieke karakter van een vingerafdruk in twijfel te trekken. Iedere chip is met enige moeite altijd te kraken. Hier stelt zich dus de vraag of de enorme kosten opwegen tegen de uiteindelijke (zekerheid-) baten van het systeem.
We weten inmiddels ook, dat bij voorbeeld bij politie en justitie, ondanks talloze protocollen en convenanten, de factor blunder en menselijke feilbaarheid niet uitgesloten zijn. Juist ook op 21 september werd bekend, dat een via een tip bij het meldpunt Misdaad Anoniem, tegen alle afspraken in, doormiddel van een afgetapte telefoon, de identiteit van een tipgeefster zelfs bij de verdachte bekend werd op grond van een strafrechtelijke spitsvondigheid.
Nu de salamitactiek. Inmiddels zijn er en ontstaan er verder elektronische systemen op velerlei terreinen waarvoor op zich valide argumenten te vinden zijn om ze in te voeren, zij het om de individuele burger beter te kunnen beschermen, misbruik te onderbinden of kosten te besparen. Een centraal element is vaak het Burger Service Nummer waarmede iedere Nederlanden van de wieg tot het graf mee moet leven. Het begrip wil de dienstbaarheid van de overheid en aan haar gerelateerde instanties suggereren. Ondertussen gebruiken private partijen ook steeds vaker dit BSN. Feitelijk zou het begrip Burger Controle Nummer beter de lading dekken. Wil je het neutraal houden, noem het dan Burger Identificatie Nummer. Zelfs eenvoudige chips op de vuilnisbak en straks het op afstand aflezen van gas, water en licht, bieden dank zij de informatietechnologie ongekende mogelijkheden om het doen en laten van de individuele burger transparant te maken. Knopen we daaraan de nationale OV chipkaart, het elektronisch patiëntendossier en het rekeningrijden, zo stapelen zich ook de controlemogelijkheden voor de overheid op een. Maar ook de mogelijkheden tot misbruik en incidenten die op menselijk falen berusten stapelen zich eveneens op een. Op subtiele wijze wordt zo de overheid de blik achter de voordeur steeds dieper en gemakkelijk gemaakt. Omvattende wet- en regelgeving die dit oneigenlijk gebruik moeten voorkomen kan nooit afdoende zijn. In de excessen die tot dusver boven water zijn gekomen, stellen wij bovendien vast, dat de bewijslast wordt omgekeerd. De burger moet bewijzen dat hij niets op zijn kerfstok heeft wanneer een verkeerde koppeling van persoonsgegevens wordt gemaakt. Legendarisch zijn de gevallen van de Nederlandse burger die in Griekenland op grond van een abusievelijk Europees arrestatiebevel en met grote moeite gedurende anderhalf jaar dit uit de wereld moest helpen en van de Nederlander wiens identiteitsbewijs op de postweg van de producerende instantie naar zijn gemeente van inwoning 'verloren' ging en tot de dag van vandaag zich moet weren tegen deurwaardersexploten, gerechtelijke uitspraken, boetes en dergelijke hoewel zijn onschuld al lang is vastgesteld. Dit staat haaks op het principe van onze rechtsstaat waar justitie te bewijzen heeft, dat de burger in (straf-) rechtelijke zin wat te verwijten valt.
Gerechtvaardigde kritiek wordt door velen afgedaan met de dooddoener "als je niets te verbergen hebt, waar ben je dan bang voor". Een ander veel gehoord argument is, "je moet vertrouwen in de overheid hebben". Echter, meestal gaat het bij deze argumentatie om individuele maatregelen die worden ingevoerd. Men moet wellicht over bovengemiddelde IT kennis beschikken om de volle omvang van de dreigende gevaren te kunnen bevatten.
Uiteindelijk gaat hierbij ook om de verhouding tussen overheid en burger. Meer en meer dringt zich de verdenking op, dat de overheid haar burgers niet of slechts matig vertrouwt. Omgekeerd vertrouwt een groeiend aantal burgers de overheid niet meer. Hierin schuilt een groot gevaar voor onze democratie.
In het geval van de centrale databank voor de vingerafdruk is het dan ook te begroeten, dat de Europese Parlementsfractie van de VVD het initiatief heeft genomen dit bij de Europese Commissie aan de kaak te stellen en heeft aangekondigd zo nodig tot het Europese Gerechtshof te strijden om dit ongedaan te maken. Dit vasthouden aan liberale basisbeginselen is actief te ondersteunen en geldt voor het hierboven geschilderde gehele complex.
Peiling
Disclaimer