Een tussenbalans door de kiezer

De eerste lakmoesproef van de opiniepeilingen van de afgelopen periode is met de Europese parlementsverkiezingen in Nederland, afgerond. Positief voor ons liberalen, het Nederlandse liberale smaldeel in het Europese Parlement is met 1 zetel meer, of een plus van 20%, sterker uit deze verkiezingen gekomen dan de opiniepeilingen deden geloven. Ook is bevestigd, dat ongeveer een derde van de stemmers zich tegen de Europese Unie heeft uitgesproken.

Verder lijkt het erop, dat de afkalving van het VVD electoraat haar dieptepunt voorbij is en zich voorlopig op laag niveau stabiliseert. Ook kunnen we concluderen dat de druk op de traditionele middenpartijen, ook in de realiteit van een verkiezing, duidelijk is toegenomen.

Vertalen we deze uitslag naar een fictieve zetelverdeling in de Tweede Kamer, zijn er min of meer avontuurlijke coalities mogelijk, ook zonder PVV en SP. Echter, dergelijke coalities zullen ten minste uit vier partijen en waarschijnlijk zelfs vijf. Waarlijk niet de basis voor een stabiele regering. Het CDA zal in alle constellaties de spil moeten vormen.

De PvdA is de grootste verliezer van deze verkiezingen. Haar verlies is van een dramatische dimensie. Niet de SP heeft hiervan geprofiteerd, integendeel. D'66, GroenLinks en zelfs de PVV hebben vooral van dit verlies kunnen profiteren. Het behoorlijke verlies van het CDA heeft zeker de VVD geholpen haar verlies beperkt te houden.

Ondanks de stoere taal van onder meer de heer Balkenende, is de positie van de coalitie door de verkiezingsuitslag dusdanig verzwakt, dat in feite ook een voortijdig einde van haar voortbestaan tot de reële mogelijkheden behoort.

Mevrouw Hamer kondigde in een eerste commentaar aan, de grenzen van het coalitieakkoord versterkt te willen opzoeken en meer het accent op uitgesproken 'linkse' punten te willen leggen. Dit zou begrijpelijk zijn indien de SP tot de grotere winnaars zou hebben behoord. Wouter Bos op zijn beurt heeft een serieus onderzoek aangekondigd. Het gaat tenslotte ook om zijn positie als partijleider. Indien de strijd tussen de binnen de PvdA ongeliefde figuur Hamer en de partijleiding escaleert, zijn alle ingrediënten aanwezig om van de PvdA een ongeleid coalitieprojectiel te maken. Dit zou voor het CDA, dat zich tot dusver zeer flexibel en goedmoedig naar coalitiepartner PvdA heeft opgesteld, wel eens te veel kunnen worden. Zij ziet immers haar 'rechter' flank dramatisch afkalven.

In de aanloop naar de derde dinsdag in september of kort daarna zou de coalitiebom wel eens kunnen barsten. De kans op de voortijdige val van het kabinet is nooit zo groot geweest als nu. Zo zorgt Europa indirect voor een nationale politieke schoonmaak in Nederland!